Μια συναυλία που ακυρώθηκε – και πέτυχε τον στόχο της

Τα «προβάδικα» των συγκροτημάτων της Θεσσαλονίκης έχουν μια παρουσία σχεδόν πέντε δεκαετιών και αποτελούν τους χώρους όπου διαμορφώθηκε ο ήχος και ο ρυθμός της πόλης, ωστόσο σήμερα εκτοπίζονται και κινδυνεύουν λόγω του αστικού εξευγενισμού (gentrification) και της τουριστικοποίησης. Γι’ αυτό και δύο σχετικές δράσεις –ένας αστικός περίπατος στο κέντρο της πόλης και μια συναυλία υποστήριξης στα DIY στούντιο– εντάχθηκαν απολύτως οργανικά στο συνέδριο «Πόλη σε μετασχηματισμό. Αστικές πολιτικές και κοινωνική συμμετοχή», το οποίο εξετάζει ακριβώς πώς διαφορετικές δυνάμεις –κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές– διαμορφώνουν το παρόν και το μέλλον της Θεσσαλονίκης μέσα σε ένα πολιτικό πεδίο συγκρούσεων και διεκδικήσεων.

Το live αυτό, με τίτλο «Μουσικές από τα στούντιο, για τα στούντιο», θα πραγματοποιούνταν το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026 με ελεύθερη είσοδο στην οδό Ερνέστου Εμπράρ, στα Άνω Λαδάδικα, περιοχή που στέγασε και στεγάζει ακόμα πολλά απ’ αυτά τα στούντιο. Διοργανωτές ήταν η ανεξάρτητη ομάδα Gentrification SKG και η ΑΜΚΕ οlipoli, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ - Γραφείο Θεσσαλονίκης, ενώ θα συμμετείχαν επτά συγκροτήματα από όλες τις εποχές των στούντιο –Rebet Rocks, Anomalos Kosmos, Derailed, Mobvibe, Kondalaila, Artifacts, Zanitsa– καταδεικνύοντας την ιστορική συνέχεια και τη διαγενεακότητα αυτής της μουσικής πρακτικής. 

Από το Δελτίο Τύπου της συναυλίας

Από τη δεκαετία του ’80 ως σήμερα, τα αυτοσχέδια μουσικά στούντιο έχουν λειτουργήσει ως χώροι μοναδικής κοινωνικότητας, συλλογικής δημιουργίας και αλληλομάθησης για τους μουσικούς της Θεσσαλονίκης. Ιδιαίτερα από το 2000 και μετά, αναπτύχθηκαν αυτοδιαχειριζόμενοι χώροι συνεργασίας και καλλιτεχνικής έκφρασης σε παλιά βιοτεχνικά κτίρια του δυτικού κέντρου, όπως τα Λαδάδικα και ο Φραγκομαχαλάς. 

Η εγκατάλειψη των κτιρίων, τα χαμηλά ενοίκια και το ιδιαίτερο τοπίο του δυτικού κέντρου άφησαν χώρο για ένα άτυπο, αλλά παλλόμενο πολιτιστικό οικοσύστημα. Με αυτοοργάνωση και επιμονή, οι μουσικές κοινότητες ανάστησαν ερημοποιημένους χώρους, τροφοδοτώντας τη ζωή της πόλης με συγκροτήματα, δισκογραφικές προσπάθειες και συναυλιακές δράσεις.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η ραγδαία εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης μετατρέπει ακόμη και ακατάλληλα κτίρια σε τουριστικά καταλύματα, εκτοπίζοντας καλλιτεχνικές ομάδες και απειλώντας έναν πολιτιστικό πυρήνα τεσσάρων δεκαετιών. Η κατάρρευση αυτών των άτυπων αλλά ουσιαστικών μουσικών υποδομών δεν συνεπάγεται μόνο τη συρρίκνωση της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά και την απώλεια ενός κρίσιμου κομματιού της σύγχρονης ιστορίας της πόλης.

Στις 28 Μαρτίου συγκεντρωνόμαστε και φέτος στην Εμπράρ για να ακούσουμε και να ακουστούμε. Για να υπερασπιστούμε τη ζωντανή πολιτιστική παραγωγή της πόλης και να αναδείξουμε ότι ο πολιτισμός δεν περιορίζεται στα μνημεία, αλλά αναπτύσσεται μέσα από την καθημερινή δημιουργία των κατοίκων. Η προστασία και ενίσχυση των μουσικών στούντιο δεν είναι απλώς ζήτημα πολιτιστικής πολιτικής· είναι πράξη υπέρ της κοινωνικής συνοχής, της δημιουργικότητας και της πολιτιστικής δημοκρατίας.

Ωστόσο, η συναυλία δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Λίγο πριν την έναρξη, μια μικρή μερίδα ιδιοκτητών του κτιριακού συμπλέγματος της οδού Ερνέστου Εμπράρ –που, όπως έγινε γνωστό, ανήκει σε περισσότερους από εκατό ιδιοκτήτες– παρεμπόδισε τη διεξαγωγή της, επικαλούμενη ζητήματα νομικής ευθύνης και το ιδιοκτησιακό καθεστώς του δρόμου. Όπως ισχυρίστηκαν οι ιδιοκτήτες παρουσιάζοντας μια δυσανάγνωστη φωτοτυπία, η Ερνέστου Εμπράρ είχε σχεδιαστεί ως στοά του κτιρίου η οποία δεν σκεπάστηκε ποτέ και έκτοτε λειτουργεί ως δρόμος, που γι’ αυτό τον λόγο όμως είναι ιδιωτικός. Παρά το γεγονός ότι οι διοργανωτές διέθεταν την απαιτούμενη άδεια από τον Δήμο Θεσσαλονίκης και την Τροχαία και είχαν ήδη προχωρήσει σε όλες τις απαραίτητες προετοιμασίες, η ένταση που προκλήθηκε, η παρουσία της Αστυνομίας –που αποφάνθηκε ως μη όφειλε ότι οι άδειες δεν είχαν ισχύ– και η απειλή νομικών ενεργειών οδήγησαν τελικά στη ματαίωση της εκδήλωσης. 

Ωστόσο, ο Δήμος και η Τροχαία είναι κατ’ εξοχήν οι δύο φορείς που θα έπρεπε να γνωρίζουν σε ποιον ανήκει ο δρόμος προτού εκδώσουν άδεια, ενώ παράλληλα –αν ισχύει ότι ο δρόμος είναι ιδιωτικός– προκύπτουν ερωτήματα σχετικά με τις δημόσιες υποδομές που έχουν αποδοθεί στο συγκεκριμένο σημείο (ασφαλτόστρωση, καθαριότητα κλπ.). Χαρακτηριστικό της αντιμετώπισης που έχουν οι πολίτες είναι ότι, παρά τον θόρυβο, ο Δήμος και η Τροχαία δεν έβγαλαν ποτέ κάποια επίσημη ανακοίνωση για να υπερασπιστούν τις αποφάσεις τους ή έστω να αποσαφηνίσουν τα πράγματα, ενώ δεν επιδίωξαν ούτε ανεπίσημα να δώσουν κάποιες εξηγήσεις στους διοργανωτές. Γι’ αυτό και οι τελευταίοι, στην ανακοίνωσή τους αμέσως μετά την ακύρωση, είχαν προφητικά(;) κάνει λόγο για μια πόλη «όπου δεν είναι ξεκάθαρο ποιος μπορεί να αποφασίζει για έναν δρόμο», «όπου η αστυνομία δεν αναγνωρίζει τα επίσημα έγγραφα των αρχών» και «όπου οι συλλογικότητες, οι δημιουργοί και ο καθημερινός πολιτισμός μετρούν όλο και λιγότερο». 

Το live δεν έγινε, ωστόσο ο απόηχός του μετατράπηκε σε κάτι μεγαλύτερο: μια ανοιχτή δημόσια συζήτηση, σε Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, όπου δόθηκε χώρος και χρόνος για να εκτεθούν και να αναδειχθούν όλα αυτά τα ζητήματα (βλ. ενδεικτικά εδώ, εδώ και εδώ). Σε μια περιοχή όπου τα DIY στούντιο συνυπάρχουν πλέον με την πίεση της τουριστικής εκμετάλλευσης, τα ερωτήματα επανέρχονται με μεγαλύτερη ένταση: σε ποιον ανήκει η πόλη και ποιος αποφασίζει για το τι μπορεί να συμβεί μέσα σ’ αυτήν;

Συναυλία: «Μουσικές από τα στούντιο, για τα στούντιο» (ΑΚΥΡΩΘΗΚΕ)

(28.3.2026, Οδός Ερνέστου Εμπράρ, Θεσσαλονίκη)

Rebet Rocks Anomalos Kosmos Derailed Mobvibe Kondalaila Artifacts Zanitsa   Διοργάνωση: Ανεξάρτητη ομάδα Gentrification SKG ΑΜΚΕ οlipoli Με την υποστήριξη:  Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ - Γραφείο Θεσσαλονίκης

Η συναυλία ήταν προγραμματισμένο να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του συνεδρίου «Πόλη σε μετασχηματισμό. Αστικές πολιτικές και κοινωνική συμμετοχή» (Θεσσαλονίκη, 26-29 Μαρτίου 2026), με διοργανωτές την Commonspace και το ParticipatoryLab και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ – Γραφείο Θεσσαλονίκης.