Το κείμενο αποτελεί μέρος μιας σειράς άρθρων που εξετάζουν θέματα στρατηγικής στο κίνημα της αποανάπτυξης. Τα άρθρα γράφτηκαν την περίοδο 2019-2020 από μέλη της κοινότητας της αποανάπτυξης και δημοσιεύτηκαν στο degrowth.info. Ολόκληρη η συλλογή των άρθρων είναι διαθέσιμη εδώ.
Στο άρθρο «Beyond visions and projects…», των Herbert, Barlow, Frey, Ambach, and Cigna, οι συγγραφείς προωθούν πειστικά το ζήτημα μιας πιο ξεκάθαρης συζήτησης περί στρατηγικής στο κίνημα της αποανάπτυξης. Ενώ τονίζουν τη λειτουργία ομπρέλας που έχει η αποανάπτυξη, την πληθυντικότητα και την ανοικτότητά της ως τα θετικά (θα προσθέταμε και ειδοποιά) στοιχεία του κινήματος, προβληματοποιούν την υπάρχουσα «στρατηγική απροσδιοριστία» ως ένα πιθανό εμπόδιο στην κίνηση προς μια κοινωνία αποανάπτυξης.
Ωστόσο, απαντώντας στην πρότασή τους για στρατηγική, αναρωτιόμαστε ποιος τελικά αποφασίζει για το πώς θα μετατραπούμε σε κοινωνία αποανάπτυξης. Η έννοια της στρατηγικής προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιου που τη διαμορφώνει, ίσως και με τη στήριξη ενός θεσμού ώστε να μπει σε εφαρμογή το στρατηγικό σχέδιο. Όμως, προς το παρόν, η κοινότητα της αποανάπτυξης –αν και συνεχώς διευρυνόμενη– παραμένει ρευστή.
Μήπως όμως περιλαμβάνει μόνο τους ακαδημαϊκούς ερευνητές του Research & Degrowth και όσους παρευρίσκονται στα συνέδρια απονάπτυξης; Θα ήταν ενάντια στη φύση της αποανάπτυξης να γίνει τόσο περιοριστική. Μήπως συμπεριλαμβάνει όσους συμμετείχαν στα degrowth summer schools όπως εμείς και οι συγγραφείς των αρχικών κειμένων; Ή απλώς συμπεριλαμβάνει οποιονδήποτε έχει θέσεις που συνδέονται με πλευρές της θεωρίας της αποανάπτυξης;
Εθνικές οργανώσεις αποανάπτυξης άρχισαν να ξεφυτρώνουν στην Ινδία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ και το ΗΒ. Όμως όλα αυτά λειτουργούν περισσότερο ως δίοδοι διάχυσης πληροφοριών, παρά ως πλατφόρμες οργάνωσης πρωτοβουλιών αποανάπτυξης στις εν λόγω χώρες. Είμαστε της άποψης ότι η κατασκευή μιας συγκροτημένης στρατηγικής από μια τέτοια άμορφη κοινότητα αποτελεί μια πρόκληση.
Αντ’ αυτού, στρεφόμαστε στο ερώτημα για το ποιο θα μπορούσε να είναι το μέλλον της κοινότητας της αποανάπτυξης. Αυτή η διερώτηση είναι επιτακτική, αν επιθυμούμε να δημιουργήσουμε αποτελεσματικές στρατηγικές και εφικτές εναλλακτικές στη σημερινή συγκυρία που μοιάζει αδιέξοδη.
Τούτου λεχθέντος, είναι ίσως εκτός του πλαισίου μας να ισχυριστούμε ότι η κοινότητα της αποανάπτυξης πρέπει να αποκτήσει επίσημη οργανωτική δομή. Είναι μια απόφαση που επαφίεται στη δημοκρατική επιλογή όλων όσοι συνεργάζονται με το κίνημα σε ένα κλίμα συναίνεσης. Επίσης, ίσως είναι πρόωρο να συγχωνεύσουμε όλες τις τάσεις που εντάσσονται στην κατηγορία της αποανάπτυξης.
Για παράδειγμα, αν θέλουμε να γίνει ένα διεθνές κίνημα, χρειαζόμαστε περισσότερη εκπροσώπηση του Παγκόσμιου Νότου. Στο εναρκτήριο άρθρο, οι συγγραφείς αναγνωρίζουν την ανάγκη για την από κοινού κατασκευή θεματικών στρατηγικών, και πιστεύουμε ότι κάτι τέτοιο απαιτεί τοπικές συναρθρώσεις των επιθυμητών μετασχηματισμών.
Η δημιουργία μιας οργάνωσης πολλών παραρτημάτων σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (λειτουργώντας με οριζόντιες και όχι ιεραρχικές δομές) θα μπορούσε να παράσχει τα μέσα ώστε να δημιουργηθούν θεματικά προσανατολισμένες και κοινές στρατηγικές για την επίτευξη της κοινωνίας της αποανάπτυξης. Κάθε παράρτημα θα είναι σε θέση να λειτουργεί αυτόνομα, αλλά εντός ενός κοινού πλαισίου στόχων, οραμάτων και αρχών, καθώς και εντός ενός αδιαπραγμάτευτου ηθικού κώδικα.
Μπορούμε να πάρουμε διδάγματα από τις αρχές οργάνωσης του E. F. Schumacher, με την κατάλληλη αναπροσαρμογή στο εκάστοτε πλαίσιο. Ίσως θα μπορούσε να ξεκινήσει από ένα διεθνές επίπεδο, με συμμετοχική ηγεσία ορισμένου χρόνου σύμφωνα με τις αρχές της αποανάπτυξης και οριζόντια μη-ιεραρχική συμμετοχική λήψη αποφάσεων από όλα τα μέλη.
Όσο θα διαδίδονται οι ιδέες της αποανάπτυξης, περισσότερα παραρτήματα θα μπορούσαν να προκύψουν, δημιουργώντας δικές τους στρατηγικές, κομμένες και ραμμένες στα μέτρα τους.
Συμπερασματικά, υποστηρίζουμε ότι δίχως συνεπή οργάνωση και ηγεσία, είναι απίθανο να προκύψει μια σαφής διεκδίκηση στρατηγικής.
Αυτό το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στα αγγλικά στις 30-01-2019 εδώ.