REPORT
Ο Κοινωνικός Άτλας Θεσσαλονίκης, μια διαδικτυακή πλατφόρμα με θέματα που αφορούν τον αστικό χώρο και την ανθρωπογεωγραφία της πόλης, παρουσιάστηκε στο εργαστήριο «Χαρτογραφώντας αστικούς μετασχηματισμούς στη Θεσσαλονίκη: Διεπιστημονικές διερευνήσεις». Ο Άτλας προσεγγίζει τον αστικό χώρο μέσα από κείμενα, ποσοτικά δεδομένα και χάρτες, αναδεικνύοντας την αλληλεπίδραση χώρου και κοινωνίας και παράλληλα καθιστώντας την επιστημονική γνώση προσιτή στο ευρύ κοινό.
Το σχετικά νέο εγχείρημα του Κοινωνικού Άτλαντα Θεσσαλονίκης παρουσιάστηκε στο εργαστήριο «Χαρτογραφώντας αστικούς μετασχηματισμούς στη Θεσσαλονίκη: Διεπιστημονικές διερευνήσεις». Ο Κοινωνικός Άτλας Θεσσαλονίκης είναι μια δυναμική και ελεύθερα προσβάσιμη διαδικτυακή πλατφόρμα, η οποία αποσκοπεί στη συλλογή, ανάδειξη και δημοσιοποίηση θεμάτων που αφορούν τον αστικό χώρο και την ανθρωπογεωγραφία της πόλης.
Στον λίγο πάνω από ένα χρόνο λειτουργίας του, το πλουραλιστικό αυτό εγχείρημα έχει δημοσιεύσει ήδη 23 λήμματα, που αποτελούν συμβολές από τα πεδία των σπουδών της πόλης, της αρχιτεκτονικής και του χωρικού σχεδιασμού, της γεωγραφίας, της κοινωνιολογίας και της ανθρωπολογίας, του περιβάλλοντος, της ιστορίας, των οικονομικών και πολιτικών επιστημών.
Βασικά χαρακτηριστικά του είναι το τεκμηριωμένο υλικό, η παρουσίαση στοιχείων και δεδομένων, αλλά και η οπτική αποτύπωσή τους κυρίως μέσω χαρτών. Για τον λόγο αυτό ο Κοινωνικός Άτλας Θεσσαλονίκης συνεργάζεται με συντακτική επιτροπή που αξιολογεί τα κείμενα αλλά και ειδικούς χαρτογράφους.
Από το πανεπιστήμιο στην κοινωνία
Ο Άτλας πληροφορεί την πανεπιστημιακή και επιστημονική κοινότητα, συμβάλλει στην παραγωγή νέας γνώσης και παρέχει πληροφορίες που μπορούν να αποτελέσουν βάση για περαιτέρω έρευνα. Ωστόσο, μέσα από την προσιτή γλώσσα και την οπτική τεκμηρίωση, καθιστά προσβάσιμη τη γνώση που παράγεται στα πανεπιστήμια και τη μοιράζεται με το ευρύτερο κοινό, συνεισφέροντας στη διάχυση και τον εκδημοκρατισμό της. Επιπλέον, ενημερώνει την κοινωνία των πολιτών αλλά και τους φορείς χάραξης πολιτικών και λήψης αποφάσεων, συμβάλλοντας ενεργά σε πιθανούς χωρικούς μετασχηματισμούς.
Ο Κοινωνικός Άτλας Θεσσαλονίκης είναι ένα έργο του Τομέα Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, στον οποίο εντάσσεται η Ερευνητική Ομάδα για τις Πόλεις του Ευρωπαϊκού Νότου. Την ομάδα Επιστημονικής Επιμέλειας του Άτλαντα αποτελούν η Εύη Αθανασίου, καθηγήτρια, ο Λουκάς Τριάντης, επίκουρος καθηγητής, και η Χάρις Χριστοδούλου, καθηγήτρια. Την υλοποίηση της ιδέας υποστήριξε εξαρχής το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ.
|
|
|
Πρόσκληση για συμμετοχή
Το εργαστήριο έφερε κοντά μέλη της φοιτητικής και ερευνητικής κοινότητας, με στόχο τη διεπιστημονική μελέτη των σύγχρονων μετασχηματισμών της Θεσσαλονίκης και των χωρικών τους εκφάνσεων. Τα μέλη της Επιστημονικής Επιμέλειας επικεντρώθηκαν στην ενημέρωση σχετικά με τη λειτουργία, τις θεματικές, τη μεθοδολογία, τις δυνατότητες και το περιεχόμενο του Άτλαντα, ενώ παρουσίασαν επίσης παραδείγματα ερευνών, καθώς και ζητήματα που αφορούν την έκταση και τη διαδικασία της χαρτογράφησης, ως αναπόσπαστου και εξαιρετικά σημαντικού κομματιού του εγχειρήματος. Παράλληλα έδωσαν έμφαση και στη διεθνή απήχησή του, καθώς καταγράφεται ενδιαφέρον και από περιοχές όπως οι ΗΠΑ και η Αυστραλία.
Ωστόσο, όπως τονίστηκε, στόχος του εργαστηρίου ήταν όχι μόνο η ενημέρωση αλλά και η πρόσκληση για συμμετοχή. Έτσι, τα άτομα που πήραν μέρος στο εργαστήριο κλήθηκαν να καταγράψουν σε ένα χαρτόνι αφενός τι θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στον Άτλαντα συγγραφικά ή ερευνητικά και αφετέρου τι θα επιθυμούσαν να διαβάσουν σ’ αυτόν. Σε κάθε περίπτωση, το πολυσυλλεκτικό αυτό εγχείρημα καλύπτει δέκα μεγάλες θεματικές κατηγορίες (Άνθρωποι – Χωροκοινωνική Συγκρότηση, Ιστορία – Κληρονομιά, Τέχνες – Αστικές Κουλτούρες, Οικονομία – Παραγωγή, Οικολογία – Περιβάλλον, Κατοικία – Δομημένο Περιβάλλον, Δημόσιος Χώρος – Κοινωνία των Πολιτών, Σχεδιασμός – Υποδομές – Ανάπτυξη, Γειτονιές, Η Θεσσαλονίκη στον κόσμο), αναδεικνύοντας έτσι με τον πιο κατανοητό και παραστατικό τρόπο την αλληλεπίδραση χώρου και κοινωνίας.
Εργαστήριο: «Χαρτογραφώντας αστικούς μετασχηματισμούς στη Θεσσαλονίκη: Διεπιστημονικές διερευνήσεις»
(27.3.2026, MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη)
|
Συντονισμός Ομάδα Επιστημονικής Επιμέλειας του Κοινωνικού Άτλαντα Θεσσαλονίκης: Εύη Αθανασίου, καθηγήτρια, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΑΠΘ Λουκάς Τριάντης, επίκουρος καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΑΠΘ Χάρις Χριστοδούλου, καθηγήτρια, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΑΠΘ |
|
Το εργαστήριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου «Πόλη σε μετασχηματισμό. Αστικές πολιτικές και κοινωνική συμμετοχή» (Θεσσαλονίκη, 26-29 Μαρτίου 2026), με διοργανωτές την Commonspace και το ParticipatoryLab και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ – Γραφείο Θεσσαλονίκης.